Fluktuacja pakietów jest to zjawisko wprowadzania losowego opóźnienia między wygenerowaniem pakietu przez nadawcę, a odebraniem go przez odbiorcę. Zjawisko to występuje w sieci Internet.
Aby w prosty sposób wyjaśnić powstawanie fluktuacji należy wyobrazić sobie dwa kolejne pakiety wygenerowane po sobie w odstępie czasowym 10ms. W sieci pakietowej każdy pakiet może podróżować od nadawcy do odbiorcy innymi drogami. Jeśli w danej chwili któraś z dróg jest mniej lub bardziej obciążona dochodzi do tego, że różnica w czasie dotarcia pakietów do odbiorcy jest różna od różnicy po wygenerowaniu. Czas może być większy lub mniejszy, a w skrajnych przypadkach, pakiet wygenerowany później może zostać odebrany przez odbiorcę wcześniej niż jego poprzednik. Fluktuacja może pojawiać się również z powodu różnych długości kolejek na routerze. Przykładowo pierwszy pakiet może znaleźć się na końcu wypełnionej kolejki na routerze (np. użytkownik kończy ściąganie danych), a drugi pakiet, wygenerowany znacznie później niż pierwszy może znaleźć się w kolejce tuż za pierwszym. Problem fluktuacji pakietów został zobrazowany na rysunku 3.1.
Rys. 3.1. Fluktuacja pakietów
Jeśli aplikacja używana przez odbiorcę strumienia ignoruje fluktuację pakietów i odtwarza je natychmiast po odebraniu, to wynikowa jakość może być znacząco gorsza od uzyskanej z wykorzystaniem mechanizmów usuwających to zjawisko.
W aplikacjach multimedialnych, a przede wszystkim interaktywnych, szczególnie ważne jest usuwanie fluktuacji po stronie odbiorcy. Stosuje się do tego następujące mechanizmy:
- każdy fragment poprzedzany jest numerem sekwencyjnym
- każdy fragment zawiera znacznik czasowy kiedy został wygenerowany
- stosuje się stałe opóźnienie odtwarzania po stronie odbiorcy
Podczas odtwarzania odebranych fragmentów, muszą być opóźnione na tyle, żeby zostały odebrane przed czasem odtworzenia. Opóźnione odtwarzanie może być stałe przez cały okres połączenia lub zmieniać się w czasie w zależności od warunków w sieci. Pakiety, które mimo opóźnienia dotrą do odbiorcy później niż zaplanowany czas zostają uznane za utracone. W zależności od aplikacji oraz usługi multimedialnej, stałe opóźnienie odtwarzania może wahać się od kilkuset milisekund do kilkunastu sekund.
